گاهی یک مترجم فقط کلمات یک نویسنده را به زبان دیگری منتقل نمی‌کند؛ بلکه کاری می‌کند یک جهانِ غریبه، برای ما آشنا به نظر برسد.
پرویز شهدی یکی از مترجمان پرکار ادبیات داستانی در ایران است؛ مترجمی که بخش بزرگی از کارنامه‌اش به ترجمه از زبان فرانسه به فارسی اختصاص دارد. شهدی زبان و ادبیات فرانسه را در دانشگاه تهران خوانده و سال‌هایی را نیز در فرانسه گذرانده و در دانشگاه سوربن به تحصیل ادبیات تطبیقی پرداخته است. پس از بازنشستگی، ترجمه را به شکل حرفه‌ای دنبال کرد و در طول سال‌ها آثار بسیار زیادی را به فارسی برگرداند. اما چیزی که ترجمه‌های شهدی را برای من جالب می‌کند، فقط تعداد کتاب‌هایی که ترجمه کرده نیست؛ حسی است که نثر او به خواننده می‌دهد. ترجمه‌هایش معمولاً روان، ساده و خوش‌خوان‌اند؛ طوری که گاهی فراموش می‌کنیم با یک متن ترجمه‌شده طرفیم. خودش هم معتقد است مترجم باید تا حد ممکن امانت‌دار اثر باشد و چیزی را که نویسنده گفته، به خواننده منتقل کند؛ البته نه لزوماً به شکل کلمه‌به‌کلمه، بلکه به شکلی که مفهوم و فضای اثر برای خواننده فارسی‌زبان قابل دریافت باشد. از میان نویسندگانی که آثارشان با ترجمه او منتشر شده می‌توان به آلبر کامو، آنتوان دو سنت‌اگزوپری، کریستیان بوبن، ایتالو کالوینو و داستایفسکی اشاره کرد. اگر بخواهم ترجمه‌های شهدی را در چند کلمه توصیف کنم:
روان، داستان‌گو، صمیمی و بیشتر وفادار به مفهوم و جریان روایت تا ترجمه‌ی کلمه‌به‌کلمه.
از کجا شروع کنم
- ۱.«بارون درخت‌نشین» — ایتالو کالوینو
- ۲.بهترین شروع به نظرم همین است.
- ۳.هم داستانش جذابه، هم تخیل زیادی داره و هم ترجمه‌ی شهدی رو می‌تونی از نظر روانی، تصویرسازی و لحن خوب لمس کنی.
- ۴.حس کتاب: خیال‌انگیز، عجیب، فلسفی ولی شیرین.
- ۵.«سقوط» — آلبر کامو
- ۶.اینجا ترجمه با متن سنگین‌تر و فلسفی‌تری روبه‌رو میشه.
- ۷.حس کتاب: تاریک، اعتراف‌گونه، تلخ و روان‌شناسانه.
- ۸.این کتاب برای شناختن این موضوع خیلی خوبه که شهدی چطور جمله‌های فلسفی و لحن ذهنی یک شخصیت رو به فارسی منتقل می‌کنه.
- ۹.«ویکنت دونیم‌شده» — ایتالو کالوینو
- ۱۰.حس کتاب:فانتزی، نمادین و کمی عجیب‌وغریب.
- ۱۱.اینجا بیشتر می‌تونی ببینی شهدی با یک متن بازیگوش و استعاری چطور برخورد می‌کنه.
- ۱۲.«اتاق افسران» — مارک دوگن
- ۱۳.بعد از این‌ها برو سراغ این کتاب که فضای کاملاً متفاوتی دارد.
- ۱۴.حس کتاب: تلخ، انسانی و جنگ‌زده
به درد چه کسی می‌خورد
*کسی که ادبیات داستانی دوست داره و می‌خواد نویسنده‌های خارجی بخونه.
- کسی که به ادبیات فرانسه و ترجمه علاقه داره و می‌خواد با کار یک مترجم مشخص آشنا بشه.
- کسی که به ترجمه علاقه‌منده و می‌خواد ببینه یک متن خارجی چطور به فارسی روان تبدیل میشه.
- کسی که کتاب‌های فلسفی و روان‌شناختی دوست داره
نوشته‌یمهدا