معمای هویدا

«معمای هویدا» کتابی درباره‌ی زندگی و سرنوشت امیرعباس هویدا، نخست‌وزیر ایران در دوران پهلوی است؛ اما عباس میلانی تلاش می‌کند فقط زندگی شخصی او را روایت نکند و در کنار آن، فضای سیاسی و اجتماعی ایران در سال‌های پیش از انقلاب را هم بررسی کند.

هویدا یکی از طولانی‌ترین دوره‌های نخست‌وزیری در ایران را داشت و سال‌ها در مرکز قدرت سیاسی کشور بود. میلانی با استفاده از اسناد، خاطرات و روایت‌های مختلف، سعی می‌کند تصویری چندبعدی از او ارائه دهد؛ نه صرفاً یک چهره‌ی سیاسی مثبت یا منفی.

حال‌وهوای کتاب تاریخی، سیاسی و تحلیلی است. در کنار زندگی هویدا، با موضوعاتی مثل دربار پهلوی، سیاست، مدرنیزاسیون، فساد، قدرت، نفت، رابطه‌ی ایران و غرب و تحولات اجتماعی ایران روبه‌رو می‌شویم.

عنوان «معمای هویدا» هم به همین پیچیدگی اشاره دارد؛ اینکه هویدا دقیقاً چه نقشی در ساختار قدرت داشت، چقدر تصمیم‌گیرنده بود و چقدر مجری سیاست‌هایی بود که از جای دیگری تعیین می‌شدند.

نثر کتاب نسبتاً روان است، اما چون کتاب پژوهشی و تاریخی است، جزئیات و اطلاعات زیادی دارد. بنابراین از نظر زبان خیلی سخت نیست، ولی خواندنش نیازمند حوصله و تمرکز است. اگر با تاریخ معاصر ایران آشنایی کمی داشته باشی، ممکن است بعضی بخش‌ها را بهتر باشد آرام‌تر بخوانی.

چیزی که کتاب را جذاب می‌کند این است که فقط نمی‌پرسد «هویدا چه کسی بود؟»؛ بلکه ما را با سؤال بزرگ‌تری روبه‌رو می‌کند: آدم‌هایی که در ساختار قدرت قرار می‌گیرند، چقدر واقعاً صاحب قدرت‌اند و چقدر خودشان بخشی از یک سیستم بزرگ‌تر هستند؟