پرقدرت، شاعرانه، موسیقایی و شدیداً فارسی‌زبان‌اند؛ متن را فقط منتقل نمی‌کند، بلکه آن را با امکانات زبان فارسی دوباره زنده می‌کند.
چه چیزهایی ترجمه می‌کند و زبانش چطور است؟ شاملو بیشتر سراغ ادبیات، داستان، افسانه و آثار ادبیِ کلاسیک و معاصر رفته؛ آثاری که زبان و روایت در آن‌ها اهمیت زیادی دارد. نثرش معمولاً پرتحرک، تصویری و آهنگین است و گاهی واژه‌ها و ترکیب‌هایی به کار می‌برد که حال‌وهوای ادبی و شاعرانه دارند. نکته مهم این است که در ترجمه‌های شاملو، زبان فارسی خودش بخش مهمی از تجربه خواندن است. بنابراین نباید انتظار یک ترجمه خشک و کاملاً خنثی داشته باشیم. او تلاش می‌کند متن برای فارسی‌زبان جان داشته باشد، حتی اگر برای رسیدن به این هدف، از ساختار ظاهری متن اصلی فاصله بگیرد. پانویس و مقدمه چقدر به کار می‌آید؟ در آثار شاملو، معمولاً خودِ متن و زبان ترجمه مهم‌ترین بخش ماجراست. اگر کتاب مقدمه یا توضیحات مترجم داشته باشد، می‌تواند برای شناخت اثر و نگاه او کمک‌کننده باشد، اما جذابیت اصلی کار شاملو در نثر و انتخاب‌های زبانی‌اش است.
از کجا شروع کنم
- ۱.دن آرام: برای کسی که می‌خواهد یک اثر بزرگ و جدی را با نثر قدرتمند شاملو بخواند؛ البته کتاب حجیم و نیازمند حوصله است.
- ۲.پابرهنه‌ها: انتخاب خوبی برای دیدن توانایی شاملو در ساختن نثری زنده و روایی.
- ۳.افسانه‌های خویشاوندان گریم: اگر دنبال اثری کوتاه‌تر و قصه‌محور هستید، گزینه جذابی برای آشنایی با زبان شاملوست.
- ۴.قصه‌های هفت کلاغون: برای علاقه‌مندان به قصه و روایت، انتخابی خوش‌خوان و متفاوت است.
به درد چه کسی می‌خورد
اگر از نثر ادبی، زبان شاعرانه، تصویرسازی و موسیقی کلمات لذت می‌برید، ترجمه‌های شاملو می‌توانند انتخاب بسیار جذابی باشند. اما اگر ترجیح می‌دهید ترجمه کاملاً بی‌طرف باشد و صدای مترجم تقریباً محو شود، باید با احتیاط بیشتری انتخاب کنید؛ چون در کار شاملو، خودِ زبان و سبک او حضور پررنگی دارد.
نوشته‌ینسترن