داستان آدم‌هایی‌ست که در جست‌وجوی تغییر جهان، کم‌کم خودشان و مرزهای اخلاقی‌شان را گم می‌کنند.
«شیاطین» یکی از سیاسی‌ترین و در عین حال روان‌شناختی‌ترین رمان‌های داستایفسکی است؛ داستان شهری در روسیه که ورود گروهی از جوانان و روشنفکران افراطی، آرامش ظاهری آن را به‌هم می‌زند. در مرکز داستان، آدم‌هایی قرار دارند که هرکدام به شکلی با قدرت، ایدئولوژی، ایمان، آزادی و میل به تغییر جامعه درگیرند و همین درگیری‌ها کم‌کم به اتفاقاتی خطرناک و غیرقابل‌کنترل منجر می‌شود.
داستایفسکی در این رمان فقط درباره‌ی سیاست حرف نمی‌زند؛ بیشتر می‌خواهد نشان دهد وقتی یک عقیده یا آرمان به تعصب تبدیل شود، انسان و اخلاق چطور می‌توانند زیر سایه‌ی آن قرار بگیرند. شخصیت‌های کتاب پیچیده و چندلایه‌اند و بسیاری از آن‌ها با تناقض‌های درونی، پوچی، غرور، قدرت‌طلبی و بحران ایمان دست‌وپنجه نرم می‌کنند.
فضای رمان نسبت به آثاری مثل «شب‌های روشن» و «جنایت و مکافات» سنگین‌تر و پیچیده‌تر است. شخصیت‌های زیاد، گفت‌وگوهای طولانی و بحث‌های فکری باعث می‌شوند برای خواندنش حوصله و تمرکز بیشتری لازم باشد؛ اما در عوض، با یکی از عمیق‌ترین آثار داستایفسکی درباره‌ی روان انسان و جامعه روبه‌رو می شوی.
اگر بیشتر دنبال داستانی سریع و پرحادثه هستی، ممکن است بعضی قسمت‌هایش خسته‌کننده به نظر برسد؛ اما اگر از ذهن آدم‌ها، تضادهای فکری و شخصیت‌های تاریک و پیچیده لذت می‌بری، «شیاطین» تجربه‌ی متفاوتی خواهد بود.
سرفصل‌ها
- ایدئولوژی و افراط‌گرایی
- آزادی و مسئولیت
- ایمان و بی‌ایمانی
- پوچی و بحران معنا
- قدرت و نفوذ
- خشونت و آشوب
- اخلاق و وجدان
- فرد و جامعه
- انقلاب و تغییر اجتماعی
- روشنفکری و آرمان‌گرایی
- غرور و خودویرانگری
- خانواده و روابط انسانی
- ترس، تنهایی و بیگانگی
به درد چه کسی می‌خورد
به درد کسی می‌خوره که داستایفسکی را دوست دارد و از رمان‌های روان‌شناختی، فلسفی و سنگین لذت می‌برد؛ مخصوصاً اگر «جنایت و مکافات» یا «برادران کارامازوف» را دوست داشته باشی و بخواهی وارد اثری پیچیده‌تر و اجتماعی‌تر از او شوی.
نوشته‌یمهدا