قصه‌های بهرنگ

بعضی کتاب‌ها را می‌شود در چند ساعت خواند، اما نمی‌شود به همان سادگی از کنارشان گذشت. «قصه‌های بهرنگ» برای من از همین کتاب‌ها بود؛ مجموعه‌ای از روایت‌های ساده و روان که پشت ظاهر کودکانه‌شان، حرف‌های بزرگی درباره زندگی، انسان، عدالت، فقر، نابرابری و امید پنهان کرده‌اند.

صمد بهرنگی قصه گفتن را بهانه‌ای برای حرف زدن از واقعیت‌هایی قرار می‌دهد که گاهی ترجیح می‌دهیم نبینیم. او از آدم‌هایی می‌نویسد که کمتر دیده می‌شوند، از کودکانی که زودتر از سنشان با سختی‌های زندگی آشنا می‌شوند و از جهانی که همیشه برای همه به یک اندازه مهربان و عادلانه نیست.

حال‌وهوای این کتاب برای من ترکیبی از معصومیت و تلخی بود. نثر ساده و بی‌تکلفش آدم را به یاد قصه‌های کودکی می‌اندازد، اما هرچه بیشتر در داستان‌ها پیش می‌روی، متوجه می‌شوی که این قصه‌ها فقط برای سرگرم کردن نیستند. گاهی لبخند به لب می‌آورند و گاهی با واقعیت‌هایی روبه‌رویت می‌کنند که نمی‌توانی به‌راحتی فراموششان کنی.

چیزی که بیشتر از همه از این مجموعه با من مانده، نگاه پرسشگر بهرنگی است. او به خواننده اجازه نمی‌دهد همیشه همه‌چیز را همان‌طور که هست بپذیرد. در میان قصه‌هایش مدام با پرسش‌هایی درباره عدالت، آزادی، حق انتخاب و جایگاه انسان روبه‌رو می‌شوی. انگار می‌خواهد یادمان بیندازد که عادت کردن به نابرابری، آن را طبیعی و درست نمی‌کند.

یکی از ویژگی‌های دوست‌داشتنی این کتاب برای من، صداقت آن است. بهرنگی برای تأثیر گذاشتن بر خواننده به کلمات پیچیده و توصیف‌های پرزرق‌وبرق پناه نمی‌برد. حرفش را ساده می‌زند، اما همین سادگی گاهی تأثیری عمیق‌تر از نوشته‌های پیچیده دارد.

بعد از خواندن کتاب، بیش از هر چیز به این فکر کردم که چقدر مهم است توانایی دیدن، پرسیدن و فکر کردن را در خودمان زنده نگه داریم. اینکه در برابر رنج دیگران بی‌تفاوت نباشیم و تصور نکنیم جهان همیشه باید همین شکلی بماند که امروز می‌بینیم. «قصه‌های بهرنگ» برای من یادآور این حقیقت بود که گاهی ساده‌ترین قصه‌ها، عمیق‌ترین سؤال‌ها را در ذهن آدم باقی می‌گذارند.