«سلاخخانه شماره پنج» با طنزی تلخ و روایتی عجیب، پوچی و زخم‌های عمیق جنگ را از نگاه انسانی نشان می‌دهد که دیگر نمی‌تواند از گذشته‌اش فرار کند.
«سلاخخانه شماره پنج» اثر کورت ونهگات، در ظاهر رمانی درباره‌ی جنگ جهانی دوم است، اما خیلی زود متوجه می‌شوی که ونهگات نمی‌خواهد فقط درباره‌ی جنگ حرف بزند؛ او می‌خواهد درباره‌ی مرگ، خشونت، خاطره، آسیب‌های جنگ و بی‌معناییِ آن حرف بزند.
شخصیت اصلی داستان، بیلی پیلگریم، سربازی‌ست که در جنگ حضور داشته و از بمباران درسدن جان سالم به در برده است. اما تجربه‌ی جنگ برای او تمام نمی‌شود؛ گذشته مدام به زندگی‌اش برمی‌گردد و زمان برایش حالت عادی خودش را از دست می‌دهد. بیلی انگار می‌تواند بین لحظه‌های مختلف زندگی‌اش جابه‌جا شود و همین باعث می‌شود روایت کتاب هم کاملاً خطی و معمولی نباشد.
حال‌وهوای کتاب عجیب، تلخ، پوچ و در عین حال گاهی خنده‌دار است. ونهگات درباره‌ی چیزهای بسیار وحشتناکی مثل جنگ و مرگ حرف می‌زند، اما ناگهان وسط یک موقعیت تلخ، طنزی خشک و عجیب وارد داستان می‌کند. همین تضاد باعث می‌شود کتاب هم لبخندت را دربیاورد و هم چند صفحه بعد، سنگینی چیزی که خوانده‌ای روی دلت بماند.
لحن ونهگات ساده، صمیمی و طعنه‌آمیز است. جمله‌ها معمولاً پیچیده نیستند و کتاب خیلی سریع خوانده می‌شود، اما پشت این زبان ساده، حرف‌های سنگینی درباره‌ی انسان و جنگ وجود دارد. یکی از ویژگی‌های مهم کتاب هم تکرار جمله‌ی معروف «همین‌طور می‌شه» در مواجهه با مرگ است؛ انگار ونهگات با این تکرار، پوچی و اجتناب‌ناپذیری مرگ را به رخمان می‌کشد.
از نظر سختی، کتاب نسبتاً آسان و روان است؛ اما ساختار غیرخطی آن ممکن است در ابتدا کمی گیج‌کننده باشد. اتفاق‌ها همیشه به ترتیب زمانی روایت نمی‌شوند و بهتر است خیلی نگران این نباشی که دقیقاً «الان» کجای داستان هستیم. کم‌کم خودت با منطق روایت همراه می‌شوی.
اگر بخواهم حس خواندنش را در چند کلمه بگویم: تلخ، عجیب، ضدجنگ، پوچ، طنزآمیز و تکان‌دهنده.
چیزی که به نظرم «سلاخخانه شماره پنج» را خاص می‌کند این است که برای نشان دادن وحشت جنگ، لزوماً فریاد نمی‌زند؛ خیلی وقت‌ها با یک جمله‌ی ساده و حتی خنده‌دار، کاری می‌کند که پوچی و وحشت جنگ را بیشتر حس کنی.
این کتاب بیشتر از اینکه درباره‌ی قهرمانی در جنگ باشد، درباره‌ی آدمی‌ست که جنگ را تجربه کرده و دیگر نمی‌تواند مثل قبل به زندگی نگاه کند.
به درد چه کسی می‌خورد
«سلاخخانه شماره پنج» به درد کسی می‌خوره که رمان‌های کوتاه، متفاوت و ضدجنگ رو دوست داره و از ترکیب طنز تلخ، فلسفه و داستان لذت می‌بره؛ مخصوصاً اگر دنبال کتابی باشه که هم روان و سرگرم‌کننده باشه و هم بعد از خوندنش، درباره‌ی جنگ، مرگ و معنای زندگی فکرش رو درگیر کنه.
نوشته‌یمهدا