انسان نسخهی آمادهای ندارد؛ با آزادی، انتخاب و مسئولیت، خودش تبدیل میشود به آن چیزی که هست.
سارتر در این کتاب توضیح میدهد که اگزیستانسیالیسم دقیقاً چیست و از انسان چه میخواهد: اول وجود داریم، بعد خودمان را با انتخابهایمان میسازیم. کسی از بیرون قرار نیست برای زندگی ما معنای قطعی تعیین کند. فلسفی، جدی و نسبتاً فشرده؛ اما از هستی و نیستی بسیار قابلفهمتر است. لحنش دفاعی و استدلالی است، چون سارتر دارد از اگزیستانسیالیسم در برابر انتقادهای مختلف دفاع میکند. ایدهی مهمِ مسئولیت: آزادی فقط این نیست که هر کاری خواستیم بکنیم؛ یعنی انتخاب کنیم و مسئول انتخابمان باشیم. حتی انتخاب نکردن هم خودش نوعی انتخاب است.
سرفصلها
- وجود مقدم بر ماهیت: انسان از پیش تعریف نشده؛ خودش را میسازد.
- آزادی: آزادی نه یک امتیاز، بلکه بخشی از وضعیت انسانی است.
- مسئولیت: انتخابهای ما فقط خودمان را درگیر نمیکنند.
- اضطراب: روبهرو شدن با آزادی میتواند ترسناک باشد.
- اصالت و خودفریبی: فرار از مسئولیتِ انتخابهای خود.
- انسان و دیگران: انتخابهای ما در جهانی اتفاق میافتند که آدمهای دیگری هم در آن حضور دارند.
- عمل و تعهد: فلسفه قرار نیست فقط در ذهن بماند؛ باید در زندگی خودش را نشان دهد.
- امید بدون تضمین: عمل کردن، حتی وقتی آینده قطعی نیست.
به درد چه کسی میخورد
اگر اسطوره سیزیف را خواندهای و حالا میخواهی با نگاه سارتر به اگزیستانسیالیسم آشنا شوی، انتخاب خیلی خوبی است. برای شروع سارتر هم مناسبتر از هستی و نیستی است.
نوشتهینسترن