مجموعه‌ای از نوشته‌های اورول است که پشتِ موضوعات ساده‌ی ادبی و روزمره، نگاه تیز و انتقادی او به جامعه و انسان را نشان می‌دهد.
«کتاب یا سیگار» مجموعه‌ای از نوشته‌های جورج اورول درباره‌ی ادبیات، کتاب‌خوانی، سیاست، فرهنگ و تجربه‌های شخصی اوست. اینجا دیگر با اورولی روبه‌رو نیستیم که فقط یک داستان دیستوپیایی تعریف کند؛ بلکه نویسنده‌ای را می‌بینیم که درباره‌ی چیزهایی مثل چرا کتاب می‌خوانیم، نویسنده خوب چه ویژگی‌هایی دارد، ادبیات چه ارتباطی با سیاست دارد و جامعه چطور روی فکر ما اثر می‌گذارد حرف می‌زند.
نکته‌ی جذاب کتاب این است که اورول خیلی ساده و مستقیم می‌نویسد، اما پشت همین زبان ساده، نگاه تیزبین و انتقادی خودش را حفظ می‌کند. گاهی درباره‌ی یک موضوع کاملاً روزمره حرف می‌زند و ناگهان بحث را به مسئله‌ای جدی درباره‌ی انسان، جامعه یا سیاست می‌رساند.
این کتاب مثل رمان‌های اورول داستان واحدی ندارد؛ بنابراین بهتر است آن را آرام‌آرام و جستار به جستار بخوانی. بعضی نوشته‌ها شخصی و سرگرم‌کننده‌اند و بعضی بیشتر سیاسی و تحلیلی.
به نظرم اگر از «۱۹۸۴» یا «مزرعه حیوانات» خوشت آمده، «کتاب یا سیگار» جذاب است چون نشان می‌دهد پشت آن داستان‌های قدرتمند، چه ذهن و نگاه دقیقی به ادبیات و جامعه وجود داشته است.
سرفصل‌ها
- کتاب‌خوانی و عادت‌های مطالعه
- ادبیات و نویسندگی
- نقش نویسنده در جامعه
- ادبیات و سیاست
- آزادی بیان
- سانسور
- تبلیغات و ایدئولوژی
- فرهنگ و طبقه اجتماعی
- تجربه‌های شخصی اورول
- نقد کتاب و نویسندگان
- تأثیر جامعه بر اندیشه و زبان
به درد چه کسی می‌خورد
«کتاب یا سیگار» به درد کسی می‌خوره که اورول، ادبیات، کتاب‌خوانی و نوشته‌های فکری و اجتماعی رو دوست داره و می‌خواد به‌جای یک داستان، با نگاه و جهان‌بینی خودِ نویسنده بیشتر آشنا بشه.
نوشته‌یمهدا