داستان جوانی‌ست که پس از فرو ریختن ایمان و باورهایش، به مبارزی تبدیل می‌شود که برای آزادی حاضر است همه‌چیز، حتی خودش را، قربانی کند.
یکی از رمان‌های مشهور سیاسی و انقلابی قرن نوزدهم است که نوشته‌ی اتل لیلیان وینیچ، نویسنده‌ی ایرلندی، است. داستان در ایتالیای قرن نوزدهم و در فضای مبارزه با سلطه‌ی اتریش می‌گذرد و در کنار ماجراهای سیاسی، به موضوعاتی مثل ایمان، آزادی، عشق، خیانت و فداکاری می‌پردازد. داستان پرکششی درباره ی مبارزه با استبداد ، کشمکش های اعتقادی و بهای سنگین آزادی است. روایت انسانی است که د رو مسیر مبارزه برای باورهایش با رنج خیانت وتضاد های عمیق درونی رو به رو می شود . خرمگس فقط داستان یک مبارز نیست ، بلکه داستان انسانی است که میان عشق ، ایمان و آرمان هایش گرفتار شده و تلاش می‌کند حتی در سخت ترین شرایط، استقلال فکری خود را حفظ کند. قهرمان داستان، آرتور برتون، جوانی مذهبی و آرمان‌گراست که در ابتدای داستان زندگی آرامی دارد و به کشیشی به نام مونتانلی اعتماد و علاقه‌ی زیادی دارد. اما اتفاقاتی در زندگی‌اش رخ می‌دهد که باورهایش را به‌شدت متزلزل می‌کند.
آرتور پس از این تجربه‌ها، به شخصیتی کاملاً متفاوت تبدیل می‌شود و سال‌ها بعد با نام «خرمگس» به عنوان مبارزی انقلابی و جسور بازمی‌گردد. او دیگر آن جوان ساده و مؤمن گذشته نیست؛ بلکه فردی تند و سرسخت است که برای آزادی مبارزه می‌کند و حتی حاضر است برای آرمان‌هایش هزینه‌های سنگینی بدهد.
این کتاب با توجه به فضای سیاسی و انقلابی به فساد در کلیسا نیز اشاره دارد چرا که قهرمان داستان خود فرزندی نامشروع یک کشیش است ، در جایی دیگر کشیش به عنوان جاسوس وارد بدنه دانشگاه می شود و در اعترافاتی که میگرفته رازدار نبوده و آزادی طلبان را به چالش و شکنجه گاه کشیده. فضای داستان، سیاسی، انقلابی، گاه احساسی و غم آلود است شتید انقلاب ها و آزادی طلبی ها در نهایت به اتفاقات خوبی ختم شوند ولی در این مسیر داستان های سختی رقم می خورد که غم انگیز است.
یکی از جذاب‌ترین بخش‌های رمان، کشمکش میان ایمان و بی‌ایمانی، عشق و آرمان، و انسان و عقیده است. کتاب فقط درباره‌ی انقلاب نیست؛ درباره‌ی این سؤال هم هست که وقتی باورهای عمیق یک انسان فرو می‌ریزند، چه چیزی از او باقی می‌ماند؟
فضای «خرمگس» سیاسی، احساسی، پرتنش و گاهی تراژیک است. داستان ماجرا و کشش خوبی دارد، اما بخش مهمی از جذابیتش به تحول شخصیت اصلی و درگیری‌های فکری او برمی‌گردد.
ممکن است بعضی قسمت‌های سیاسی و ایدئولوژیک کتاب برای خواننده‌ی امروزی کمی قدیمی به نظر برسد، اما تغییر شخصیت آرتور و کشمکش‌های عاطفی و اخلاقی داستان همچنان جذابیت خودش را حفظ کرده است
سرفصل‌ها
- آزادی و مبارزه
- انقلاب و آرمان‌گرایی
- ایمان و تردید
- عشق و فداکاری
- خیانت و اعتماد
- هویت و تغییر شخصیت
- رابطه‌ی پدر و فرزند
- قدرت و سرکوب
- مبارزه با استبداد
- انتخاب و مسئولیت
- تنهایی و رنج
- بهای آرمان ها
به درد چه کسی می‌خورد
به درد کسی می‌خوره که رمان‌های تاریخی، سیاسی و انقلابی دوست دارد و در کنار داستان، به موضوعاتی مثل ایمان، آزادی، عشق و تغییر شخصیت علاقه‌مند است. اگر از رمان‌هایی خوشت می‌آید که قهرمانشان در طول داستان دستخوش یک تحول جدی می‌شود، «خرمگس» می‌تواند انتخاب خوبی باشد
